Wandelen in de Aosta Vallei, Italië: tips voor de mooiste wandelroutes

Weinig gebieden in de Alpen hebben zoveel hoge toppen op zo’n klein oppervlak. De Aosta vallei ligt aan de voet van de Mont Blanc, Matterhorn en Monte Rosa, alle drie op de grens met Frankrijk of Zwitserland, en heeft met Gran Paradiso een eigen vierduizender. Vanuit bijna elk zijdal heb je er zelfs wel één in beeld! Tegelijk hoef je geen alpinist te zijn: de paden zijn goed onderhouden en met genummerde markeringen aangegeven, en per dal zijn is er voldoende keuze van relatief eenvoudige dagwandelingen tot pittige meerdaagse huttentochten.

Wat mij vooral opviel, is hoe rustig het er is. Wij liepen half juni drie dagen door het Monterosa gebergte en de paden waren nog heerlijk rustig. Natuurlijk is het in de zomervakantie drukker en ook op populaire trails bij Gran Paradiso en de Matterhorn neemt de drukte toe, maar in de Aosta Vallei zijn nog voldoende plekken te vinden waar je in alle rust kunt wandelen. Iets dat in de Dolomieten steeds lastiger is!

De Aosta Vallei heeft daarnaast een eigen karakter dat je nergens anders in Italië vindt. Italiaans en Frans zijn er sinds 1948 allebei de officiële taal, de plaatsnamen zijn grotendeels Frans, en in de dalen van Gressoney en Ayas wonen de Walsers, met hun stenen huizen, houten balkons en een eigen Duits dialect. Op je bord merk je het ook: Fontina-kaas, ham uit Saint-Rhémy-en-Bosses en wijn van druiven die op 1.200 meter hoogte groeien. Een unieke mix die een wandelvakantie in deze regio zekere de moeite waard maakt.

De Aosta Vallei is onder te verdelen in grofweg vijf wandelgebieden, elk met een eigen karakter. Rond Courmayeur en Cervinia wandel je aan de voet van de Mont Blanc en de Matterhorn, in Gressoney en Champoluc tussen Walser-dorpjes en de gletsjers van het Monterosa Massief, in Cogne in het populaire nationale park Gran Paradiso en in Valpelline vooral in de rust.

De wandelgebieden, dalen en hun belangrijkste uitvalsbasis op een rij:

Courmayeur ligt op 1.224 meter aan de voet van de Mont Blanc (Monte Bianco in het Italiaans), ingesloten tussen twee zijdalen: Val Veny en Val Ferret. Door beide dalen loopt het Italiaanse deel van de Tour du Mont Blanc, dus je wandelt hier over paden die wereldwijd bekend zijn, met de Grandes Jorasses en de gletsjertongen van de Mont Blanc recht tegenover je.

Kies dit dal als je de klassieke alpen-uitzichten wilt en niet vies bent van wat drukte. Een groot voordeel is dat er in de zomer een gratis shuttlebus rijdt vanuit Courmayeur naar beide dalen, waardoor je hier ook zonder auto goed uit de voeten kunt. Een perfecte keuze dus als je zonder eigen vervoer naar Valle d’Aosta reist en wel mooie hikes wilt maken.

Breuil-Cervinia is in de eerste plaats een skidorp. Het grote voordeel voor wandelaars: de kabelbaan naar Plan Maison brengt je in een paar minuten naar 2.500 meter, en van daaruit loop je naar het stuwmeer Lago Goillet of naar de Colle Superiore delle Cime Bianche op 2.982 meter, de pas naar het Val d’Ayas. Op bijna elke wandeling heb je de Matterhorn (Monte Cervino in het Italiaans) in beeld.

Dit dal past bij je als je wel hoog wilt wandelen, maar de hoogtemeters liever met een lift maakt, bijvoorbeeld omdat je met kinderen wandelt. Er is voor kinderen bovendien genoeg te doen: het Lago Blu, net onder het dorp, is een wandeling van een half uur en levert de bekende spiegelfoto van de Matterhorn op. Kampeerders zitten hier minder goed; in dit dal is geen goed beoordeelde camping, dus dan kun je beter in een ander dal slapen.

Het Monterosa gebergte ligt in het noordoosten van de Aosta vallei, in de twee zijdalen Ayas en Gressoney, met Champoluc, Gressoney-Saint-Jean en Gressoney-la-Trinité als bekendste dorpen. Het massief reikt tot ruim 4.600 meter, en je wandelt er langs gletsjermeertjes, sneeuwvelden en weides vol bloemen, met Walser-dorpjes op de hellingen waar een koor van koeienbellen je tegemoet komt. Steenbokken en marmotten zie je hier veel.

Ik koos Gressoney als uitvalsbasis voor onze huttentocht en vond het dal opvallend afwisselend. Champoluc ligt net zo dicht bij de bergen en is qua sfeer vergelijkbaar. Wil je een huttentocht lopen, dan zit je hier goed: rond het massief liggen zes berghutten die samen de Tour des Six vormen, in varianten van drie tot zeven dagen. Wie liever geen nachten in een hut doorbrengt, kan vanuit beide dorpen prima dagtochten maken.

Gran Paradiso is het oudste nationale park van Italië en het thuis van de steenbok. Het park beslaat drie zijdalen aan de zuidkant van de Aosta Vallei: het dal van Cogne, Valsavarenche en, aan de westkant, Valgrisenche. Cogne is de handigste uitvalsbasis, met het gehucht Valnontey als startpunt van de bekendste routes en de watervallen van Lillaz op loopafstand van het dorp. Vanuit Pont in Valsavarenche loop je naar de hut aan de voet van de Gran Paradiso zelf.

Hier gaat natuur boven liften. De oude koninklijke jachtpaden lopen in gelijkmatige bochten omhoog, waardoor ook een stevige klim naar een hut goed te doen is, en de kans dat je onderweg steenbokken ziet is nergens groter. Het nationale park is populair bij wandelaars, dus iets drukker dan sommige andere dalen, maar de natuur maakt dit helemaal goed. Valgrisenche is het stilste van de drie.

Valpelline is het lange zijdal ten noordoosten van Aosta stad, richting de Zwitserse grens, met Ollomont als zijtak. Geen skigebied, maar een mooi groen dal met kleine dorpen en aan het eind het turquoise stuwmeer van Place Moulin, omringd door de gletsjers van de Dent d’Hérens. Vanuit Ollomont klim je naar het plateau van By en de hut Champillon, met de Grand Combin in beeld; de Alta Via 1 komt hier langs.

Valpelline past bij je als je de bergen wilt zonder de drukte van Courmayeur of Cervinia, of als je een tweede week aan een bekender dal wilt vastplakken. Het aanbod aan hotels is er beperkt, dus reserveer je slaapplek vooraf.

Een huttentocht is voor mij de mooiste manier om Valle d’Aosta te leren kennen: je slaapt op hoogte en wordt wakker middenin het berglandschap. Je kunt al vroeg op pad en het biedt de mogelijkheid pieken te beklimmen die op één dag vanuit het dal onbereikbaar zijn. Zo kun je grotere afstanden overbruggen en de mooiste plekken van de Aosta Vallei ontdekken.

Tijdens een huttentocht slaap je in zogenaamde rifugio’s, kleine pensions op hoogte. Deze berghutten werken overal ongeveer hetzelfde. Je reserveert vooraf, meestal via een formulier op de site van de hut, vaak met een aanbetaling. Je boekt halfpension (diner en ontbijt) en op verzoek een lunchpakket voor de volgende dag. Je slaapt in de regel in een gedeelde slaapzaal, maar er zijn soms ook privékamers beschikbaar. Wij hadden half juni het geluk dat deze nog vrij waren, dus wil je dat zeker weten, reserveer dan op tijd. Neem in alle gevallen een lakenzak mee, gebruik hiervan is verplicht.

De paden in de Aosta vallei zijn goed onderhouden en aangegeven met genummerde markeringen, dus verdwalen is niet snel aan de orde. Via lovevda.it, de officiële site van de regio, kun je eenvoudig wandelroutes vinden, gefliterd per dorp, lengte of niveau. Ook zijn de meeste routes te vinden in trail apps als AllTrails of Komoot als je het fijn vindt om een gps-route bij de hand te houden.

Kijk bij het kiezen van een route niet alleen naar de kilometers, maar vooral naar de hoogtemeters. Op onze huttentocht maakten we dagelijks zo’n 1.000 tot 2.000 hoogtemeters, een pittige route waar je wel een goede conditie voor nodig hebt Heb je nog weinig ervaring met hiken, loop dan eerst enkele dagtochten om in te kunnen schatten wat voor jou haalbare afstanden en hoogtemeters zijn op een dag.

Gebruik de liften en bussen slim. Vanuit Cervinia, Gressoney en Courmayeur brengen kabelbanen je in een paar minuten boven de boomgrens, en in de zomer rijden er shuttlebussen naar Val Ferret en Val Veny en een Trek-Bus op afroep in de dalen van Gran Paradiso en het Monterosa gebergte. Zo kun je een lange route inkorten of een rondje maken zonder terug te hoeven naar je auto.

Check de dag voor vertrek altijd het lokale weerbericht en pas je daarop aan. Bij ons nam bijvoorbeeld de kans op slecht weer in de middag sterk toe, dus vertrokken we vroeg. Zelf vind ik het altijd prettig om het actuele weerbericht bij een gids of accommodatie na te vragen. Zij hebben vaak een beter zicht op de weersverwachting specifiek voor jouw route en kunnen je adviseren.

Je kunt in de Aosta Vallei heel goed zelfstandig wandelen. Omdat ik er was in samenwerking met de regio, hadden wij tijdens onze huttentocht in het Monterosa gebergte een berggids mee. Ondanks dat ik normaalgesproken liever op eigen houtje de bergen in trek, beviel het wandelen met onze gids Marco Schenoni me ontzettend goed! Hij hield het weerbericht nauwlettend in de gaten, paste de route aan op ons niveau en gaf ons onderweg alle ruimte. Zijn Engels is bovendien goed en we hebben hele gezellige dagen gehad. Loop je liever niet zelfstandig, of loop je voor het eerst een meerdaagse tocht, dan kan ik Marco dus zeker aanraden!

Het wandelseizoen in de hoge dalen loopt van half juni tot eind september. Dan zijn de berghutten open en zijn de meeste passen sneeuwvrij, al kan er na een sneeuwrijke winter tot in juli nog sneeuw liggen boven de 2.500 meter. In mei kun je ook al hiken in Valle d’Aosta, maar dan ligt er op de hoogste stukken vaak nog sneeuw en zijn de meeste hutten nog dicht. Ga je in het voor- of najaar, kies dan de lage routes zoals het Cammino Balteo of de wandelingen door de wijngaarden rond Aosta stad.

Wil je de drukste periode vermijden, dan zijn juni en september de mooiste maanden voor een wandelvakantie. Zit je vast aan de zomervakantie, dan zijn juli en augustus prima; het is drukker, maar lang niet zo druk als in de Dolomieten. Houd wel rekening met buien in de middag; vroeg vertrekken is in de zomer de regel.

De ligging van de Aosta Vallei maakt de regio erg geschikt voor een vakantie met de auto vanuit Nederland. Je rijdt er via Zwitserland of Frankrijk zo naartoe, en hebt dan meteen je eigen vervoer ter plekke om het gebied te verkennen.

Wil je niet met de auto, dan kun je ook vliegen. Wij vlogen op Turijn, maar Genève en Milaan zijn ook opties. Vanaf Turijn rijd je in 1,5 tot 2 uur naar de meeste zijdalen; vanaf Genève en Milaan ben je zo’n 2,5 uur onderweg. Je kunt hiervoor het beste een auto huren. In het hoogseizoen is het busvervoer naar de dalen goed geregeld, daarbuiten wat beperkter, maar je kunt via je hotel altijd een taxi of airport transfer regelen.

Waterdichte wandelschoenen zijn een must als je gaat wandelen in gebieden als Valle d’Aosta. Met name het grip van de zool is belangrijk. Ook goede wandelsokken zijn belangrijk om blaren te voorkomen. Zelf geef ik de voorkeur aan merinowol. Neem daarnaast voldoende laagjes kleding mee. Het liefst ademende en sneldrogende kleding, zoals merinowol of bamboe. Een goede fleece is daarnaast superfijn als je de bergen in gaat.

Wil je meer van Italië ontdekken? Lees dan ook eens onze tips voor het Eggental in Zuid-Tirol of een wandelvakantie in de Dolomieten.

Combineer je wandelvakantie ook eens met Venetië. En wil je ook Zuid-Italië verkennen? Dan raden we de regio Puglia aan.